Rodzinne gniazda Zadzim

W środkowej części Polski, 20 km na północ od Sieradza w kierunku Poddebic leży niewielka miejscowość Zadzim. Pierwsza wzmianka w dokumentach o Zadzimiu datowana jest na rok 1368. Sama osada usadowiona była na ważnym szlaku Sieradz – Łęczyca. Za czasów przedchrześcijańskich istniała tutaj świątynia, która podczas chrystianizacji przez księcia Polski Mieszka I zastąpiona została przez kościół zbudowany w stylu romanskim. W źródłach jest udokumentowany 1416 rok. Miejscowa tradycja głosi, jakoby istniało kiedyś na obszarze Zadzimia miasto zwane, Jakuszew, lecz zostało zniszczone przez Tatarów i morowe powietrze. Podstawą do tego podania było istnienie w dawnych czasach targowiska w Zadzimiu, o czym świadczy wzmianka o karczmarzach w Lib. Ben. Łaskiego /spisy/ i dwa jarmarki na św. Małgorzatę i św. Mateusza, które odbywały się do r. 1860 wraz z przypadającymi w te dni odpustami. Bogata szlachta sieradzka, która w ciągu XVI i pierwszej połowy XVII wieku jest przedstawicielem wielu wybitnych rodów, bierze w opieke kościół zadzimski jako miejsce wiecznego spoczynku. Do ostatnich czasów mieściło sie w podłodze kościoła osiem płyt kamiennych z herbami (Jastrzębiec, Zagłoba, Poraj, Rola, Kościesza, Dołęga). W miejsce powyższego kościoła w latach 1640 – 1642 powstał późnorenesansowy kościół parafialny pod wezwaniem św. Małgorzaty zbudowany przez dziedzica Otoka; Aleksandra Zalewskiego” podsędka” sieradzkiego, później referendarza koronnego. Arcybiskup Jan Wężyk wyniósł kościół do godności „prepozytury”, ustanowił przy nim „mansyonarzy” i wcielił do parafii, jako filie, kościoły w Glinnie i Brodni (później i Zygry). Nową erekcją potwierdził Władysław IV na sejmie z roku 1641. Portret fundatora Zaleskiego, naturalnej wielkości, wisi dotąd, mocno zniszczony, w kościele po lewej stronie. Z nagrobków za najstarszy uważany jest kamień grobowy Rudnickich (z Rzeczycy) w lewą ścianę wmurowany, z zatartym napisem polskim i herbami. Drugi, lepiej przechowany, jest grobowcem Bużeńskich, Jana z Bużenina, dziedzica Ralewic (+ 1538), i żony jego Katarzyny z Dziatkowic (+ 1526). Wystawił go Hieronim Bużeński, żupnik krakowski, sekretarz królewski. Inne nagrobki, późniejsze znacznie, są pamiątką po właścicielach dóbr zadzimskich. Dobra te przeszły w XVIII wieku w ręce Dąmbskich z Lubranca. Józef Dąmbski, spokrewniony ze Stanisławem Leszczyńskim, miał trzech synów, z których Karol, pułkownik wojsk koronnych, wojewody sieradzkiego, otrzymał po ojcu Zadzim i tu osiadł. . Wróciwszy z koronacji Stanisława Augusta urządza stary dwór modrzewiowy, wedle wzorów francuskich, ściany okrywa obiciami zdobnymi w malowidła, ujętymi w ramy złocone, zdobi wielkimi lustrami i zegarami grającymi. Zakłada park, ze szpalerami drzew i zaczyna budować pałac. Drogą posagu przeszedł Zadzim w dom Jarocińskich.Zadzim w XVI wieku jako Zadzym, wieś, folwark i dobra, powiat sieradzki, jest siedzibą sądu gminnego okreg V i urzędu gminnego. Ma 27 domów, 468 mieszkańców, dwa wiatraki. W roku 1827 było 27 domów, 192 mieszkańców. Dobra Zadzimskie składały się w roku 1883 z folwarku Zadzimskiego i Woli Zaleskiej rozległych na 1384 mórg: gruntów ornych i ogrody mórg 749, łąk mórg 73, lasu mórg 507, nieużytków mórg 54; budynków murowanych 18, drewnianych 22; płodozmian 13 polowy; las urządzony. Wieś Zadzim osad 51, mórg 60; wieś Wola Zaleska, osad 18, mórg 272.
To właśnie tu wśród tych pięknych, budowli pałacowych osiedlił się ród rodziny GROBER, tutaj właśnie sięgają moje korzenie. Kilkaset metrów na południe od zadzimskiego kościoła, w bok od drogi na Sieradz znajduje sie cmentarz parafialny. Było to prawdopodobnie miejsce pochówku dawnej szlachty. Nie zachowały się na nim szlacheckie miejsca pochówków, nie ma także miejsc pochówków moich dawnych przodków. Jedynym świadectwem tamtych czasów jest płaska płyta z piaskowca bez ozdób. Napis na niej głosi:

Śp. Rozalia
z Barczyków Antoniowa
Grzelakowa l.72
zmarła d. 28 XII 1919 r.
Zacnej kobiecie
i wiernej przyjaciółce
pamiątke te kładzie
rodzina hr. Dąmskich

Biedniejszych grzebano na cmentarzu oddalonym ok. 1 km w strone Ralewic. Tutaj również nie ma już śladów minionych stuleci. Nie ma śladów moich dawnych przodków. Ci, których groby istnieją w większości byli mi znani osobiście. Jedyną możliwością w dotarciu do informacji o moich korzeniach są księgi parafialne bedące w posiadaniu obecnej parafii oraz Urzędu Gminnego.

Widok kościoła z 1939 roku





Wybierz miejscowość:

Zadzim, Skłóty, Rochale, Łaznów, Chrusty

Serwis ten oparty jest na systemie e107, który rozpowszechniany jest zgodnie z warunkami licencji GNU GPL.